“Goedemorgen menear Bijl! Nemen we een gebakje bij de koffie?”

Dat was de openingszin van Paul Polak, voor mij meneer Polak, terwijl hij hyper de winkel binnenstapte. Ik was in opleiding als trainee, aankomend verkoopmanager. Ik liep een paar weken stage in het kleine filiaal Beethovenstraat van Hij Mannenmode in Amsterdam. Dit filiaal was amper 70 vierkante meter groot. Het viel niet mee om de dagen daar met elkaar goed door te komen, je moest het echt samen doen.

Werken in een groot team, zoals bij de de Kalverstraat, was veel eenvoudiger. Ik heb nog steeds grote bewondering voor het geduld dat je in een winkel moet kunnen opbrengen.

Polak zat vol met van die uitgenaschte streken. Hij kwam ook nu te laat en deed of z’n neus bloedde. Hij kon mij het gevoel geven dat ik schuldig was. Ik had die dag het kasboek al opgemaakt, de vloer gezogen, de etalage leeggehaald, en dan kwam hij binnen met een air van ‘mij maak je niks’. Vandaag was hij weer zo snel als water en stond z’n mond niet stil. Direct na hem stapte een oudere dame de winkel in. “Goedemorgen meffrouw, hoe maakt u het? Lust u ook een gebakje? Mijn collega is jarig en gaat bij Oldenburg gebakjes halen. Wat vindt u lekker?” Zo droeg hij het gesprek aan mij over en ging zelf zijn camelkleurige jas ophangen in de kelder. Het was eigenlijk best een goede truc.

Ik zat nu zeker een kwartier met die dame van in de zeventig vast in gesprek over verjaardagen, kinderen en kleinkinderen – terwijl Polak doodleuk onderaan de trap een sigaret stond te roken. Hij volgde het gesprek, om op zijn moment weer boven te komen. “Meffrouw zoekt iets speciaals?” En: “O ja, menear Bijl haalt u de gebakjes even?” Hij wist dat het op dat moment bij Oldenburg pieken was. En dus stond ik een tijdlang in de rij voor een paar gebakjes. Polak maakte ondertussen de verkoop rond; hij verkocht de dame twee streephemden met bijpassende stropdassen. 

Hij kon alles verkopen, zei hij steeds, dat zat in zijn bloed. Maar de volgende ochtend kwam de dame alles weer terugbrengen. “Menear Bijl kunt u meffrouw even helpen?” Waarna ik allerlei vragen kreeg over mijn (vermeende) verjaardag gisteren. Polak stond lachend te kijken – met zijn centimeter rond zijn nek – hoe ik stuntelend al het kasgeld aan mevrouw uittelde. Goedemorgen Beethovenstraat. Zo leerde ik incasseren en geduld oefenen. 

Op vrijdag in die week was Polak ziek en ontmoette ik Rob Kulbs, zo gek als een deur. Zo’n type die alles kon flikken en er altijd mee wegkwam. Hij was assistent bedrijfsleider in filiaal Ferdinand Bolstraat, drie kilometer verderop. Er kwam een bekakte man de winkel in die probeerde uit te leggen wat voor colbert hij zocht.

“Ho, meneer, wacht! Zo komen we er niet uit, ik begrijp u niet. We gaan het anders doen.” Tegen mij: “Harry pak jij voor meneer een koffie?” Hij haalde een gestreept seersucker colbert uit de kelder dat was overgebleven, evenals een wit hemd dat een gaatje had. “Trekt u deze eens aan!” De man keek vreemd, maar deed het toch. Er volgende een geweldig toneelspel. “De mouwen deze lengte meneer?” “De klepzakken iets kleiner?” “Dan doe ik nu nietjes op de juiste lengte van het colbert.” “Wilt u de strepen op het hemd zo, of anders?” En ondertussen zette hij met een liniaal de strepen. Het werd zowaar allemaal gewaardeerd en het ijs brak. De arrogante man veranderde in een joviale Amsterdammer. Na een uur verliet hij de winkel en had voor ruim 500 euro gekocht. Soms moet je iets proberen.

Twitter Harry_Bijl